احمد غزالى

مقدمه 8

مكاتبات خواجه احمد غزالى با عين القضات همدانى ( فارسى )

مجموع نامه‌هائى كه اين محققان معرفى كرده‌اند و در اينجا تصحيح و چاپ شده نه نامه است ، گرچه احتمالا نامه‌هاى بيشترى ميان ايشان رد و بدل شده كه هنوز پيدا نشده است . از نه نامه‌اى كه در اينجا چاپ شده است فقط يكى از آنها از عين - القضاة است كه به احمد غزالى نوشته شده . اين نامه اولين مكتوبى است كه در اينجا چاپ شده است . نامه دوم پاسخ نامهء اول است ، و بعد از آن به ترتيب نامه‌هاى سوم ، چهارم ، پنجم ، ششم ، و هفتم همه از احمد غزالى است كه به عين القضاة نوشته شده است . پيش از اينكه دربارهء دو نامه آخر سخنى بگوئيم ، چند نكته هست كه بايد دربارهء اين هفت نامه ذكر كرد . همان‌طور كه گفته شد ، اولين نامه‌اى كه در اين مجموعه آورده‌ايم نامهء عين القضاة به احمد غزالى است . اما تقديم اين نامه بر نامه‌هاى ديگر ، بجز نامه دوم ، به هيچ وجه تقدم تاريخى آن را نشان نمىدهد . از آنجا كه اين نامه تنها نامه‌اى بود كه از عين القضاة به احمد غزالى داشتيم ، آن را پيش از ديگران آورديم ، و بعد از آن پاسخ غزالى را به اين نامه آورديم . هرچند كه از ميان نامه‌هائى كه عين القضاة به احمد غزالى نوشته همين يكى بدست ما رسيده است ، باز اين نامه خود نوع نامه‌نگارى قاضى را به خواجه احمد نشان مىدهد . در اين نامه ملاحظه مىكنيم كه چه نوع مشكلاتى در حين سير و سلوك براى او پيش مىآمده است . مثلا در ابتداى نامه از واقعه‌اى سخن مىگويد كه در ضمن آن به وى گفته‌اند « احمد غزالى قرة العين محمد مصطفى صلّى اللّه عليه و آله است » . اين نكته اهميت احمد غزالى را نزد عين القضاة تا حدودى نمايان مىسازد . پس از آن سؤالاتى است كه از احمد مىكند ، دربارهء سرّ نون و